Áo Bà Ba Truyền Thống – Áo Bà Ba Tân Thời, Vẽ đẹp Từ Mộc Mạc đến Duyên Dáng Của Bản Sắc Dân Tộc

Tôi khôn lớn cũng trên dòng sông đó
Chiếc xuồng con có rau diệc rau lang
Thương chiếc áo bà ba sờn của ngoại
Tắm hồn tôi mùi sóng nước bạt ngàn

Áo bà ba trên vùng sông nước Nam Bộ

Từ bao lâu không biết, áo bà ba trở thành biểu tượng chiếc áo truyền thống của người dân Nam Bộ. Áo đi vào thơ ca, văn học, vào những câu ca dao hay những khúc hát mộc mạc chân quê. Áo bà ba không chỉ được các nhạc sĩ, thi sĩ dành cho một sự yêu mến đặc biệt, mà còn được các nghệ nhân say đắm và đưa vào các tranh thêu, tranh sơn mài, tượng gốm rồi từ đó lan rộng khắp năm châu xứ sở. Có thể nói, hình tượng thiếu nữ dân quê, mặc áo bà ba đội nón lá che đầu, chiều chiều chống sào chèo xuồng trên sông Hậu đã trở thành hình ảnh đặc trưng của vùng quê đồng bằng sông Cửu Long. Và có lẽ áo bà ba cũng là hình ảnh khiến bao chàng trai một lần đến đây, rồi vô tình trở về với niềm thương nhớ mãi không quên.

Con gái Nam Bộ dịu dàng trong chiếc áo bà ba

Người miền Nam mặc áo bà ba từ xưa lắm rồi, khi đất nước còn sơ khai, mịt mờ trong chiến tranh khói lửa, thế hệ của ngoại, của mẹ đã mặc áo bà ba như chiếc áo quen thuộc và gần gũi. Hồi ấy, người ta đi lính, đi dân quân, rồi đi đồng, thậm chí đi chợ, đi hẹn hò lễ tết đám quải, đàn ông đàn bà con nít, hầu như ai cũng mặc áo bà ba. Áo thời bấy giờ khá đơn sơ, vì đất nước còn nghèo, vải vóc cũng không đa dạng. Người ta chỉ biết lo cái ăn, chén cơm, đĩa rau, con cá. Áo bà ba ai cũng mặc, vì nó tiện dụng, rẻ tiền, và bởi vì từ thời cha sinh mẹ đẻ, ông bà cha mẹ họ đã mặc áo bà ba rồi. Áo thường may bằng vải đũi, vải ú, vải sơn đầm màu đen hoặc màu nâu. Cũng chẳng có thuốc nhuộm mà nhuộm áo thành màu này màu nọ, người ta ép vỏ bàng, vỏ cây và lá cây để nhuộm áo, nên áo chỉ có màu tối như vậy thôi. Để tiện cho sinh hoạt hằng ngày, áo được may rộng rải, không chít eo cũng chẳng ôm sát thân người. Áo được xẻ tà hai bên, phía trước là một hàng nút mộc bằng gỗ, bằng xương hay mấy cái nút nhựa trưng dụng từ lính Tây lúc chiến tranh. Thời trước nữa thì bà ba không có túi, người ta mặc bên trong một chiếc áo lót cộc tay, có may thêm hai túi rộng hai bên để đựng đồ lặt vặt. Sau này, người dân Nam Bộ may hẳn túi bên ngoài cho tiện, mấy chị mấy bà cẩn thận hơn thì lấy kim băng gài miệng túi lại. Bà con Nam Bộ thường mặc bà ba với nón lá, mấy chị nữ dân quân choàng thêm khăn rằn, loại khăn có nhiều sọc caro nhỏ màu đen trắng hay nâu trắng để thấm mồ hôi. Áo bà ba xưa mộc mạc không sang trọng, sành điệu như áo chẽn của người Tây, nhưng cũng bởi vì thế, nó tạo nên nét đẹp riêng của con người miền Nam, chân chất, thật thà, không cầu kì hoa mỹ mà nhiệt tình và hào sảng.

Áo bà ba xưa mộc mạc, giản dị

Rồi chiến tranh cũng qua đi, đất nước mở cửa, hàng hóa từ năm châu nhập về nhiều hơn. Áo bà ba cũng từ từ cách tân. Nhiều loại vải vóc, tơ lụa được bày bán, kinh tế cũng khá hơn, người dân bắt đầu may áo bà ba bằng các chất liệu cao cấp như tơ tằm, gấm, lụa là, voan hoa. Màu sắc cũng phong phú, khi ở đi hẹn hò, đi chơi lễ, thiếu nữ chọn áo bà ba sáng màu như hồng phấn, mạ non, xanh da trời với quần lụa trắng. Áo bấy giờ có chút thay đổi về kiểu dáng, người ta may áo ôm sát thân người, có chít eo, nhấn ngực để tôn dáng cho người mặc. Đôi khi, áo còn được may thêm cổ tim, cổ cánh sen, hoặc đính nút ở tay áo. Trong các dịp đặc biệt như diễn văn nghệ, lễ tết, đám quải, áo bà ba được thuê tay các họa tiết hoa sen, đôi chim, ngọn dừa hay hoa văn mộc mạc trên vạt áo, trên tay áo để thêm phần long trọng và đặc sắc. Sự đổi mới của bà ba khéo léo đến mức, nó chẳng làm mất đi nét duyên trong cái truyền thống Nam Bộ xưa kia, mà có lẽ, còn tôn thêm sự duyên dáng, tinh tế của chiếc áo truyền thống, nâng áo bà ba dân dã lên một tầm cao mới mang tính nghệ thuật và tượng trưng cho giá trị văn hóa Việt Nam.

Thí sinh hoa hậu Việt Nam duyên dáng trong chiếc áo bà ba

Áo bà ba truyền thốngáo bà ba hiện đại cách tân ngày nay tuy có nhiều điểm khác nhau về kiểu dáng và màu sắc. Dù vậy, dường như chúng ta chẳng thể phủ nhận rằng cái hay của sự đổi mới này là dù có hiện đại mới mẻ hơn, áo bà ba vẫn làm say đắm lòng người như bao giờ vẫn vậy. Vẫn là cái nét công dung ngôn hạnh, nhẹ nhàng, kín đáo và thu hút đến khó quên. Áo bà ba, bây giờ dù không còn thông dụng phổ biến, nhưng chắc rằng nó đã hoàn thành nhiệm vụ ghi lại dấu ấn trong lòng người về nét duyên, cái tính chịu thương chịu khó của người phụ nữ miền quê sông nước, và của cả một dòng lịch sử oai hùng kiên cường của dân tộc.

Bài viết liên quan:

Áo bà ba – vẻ đẹp giản dị trong ký ức tuổi thơ

Áo bà ba-Trang phục truyền thống của một miền đất nước qua các chặng đường lịch sử

Please follow and like us:

Leave a Reply